Μετάφραση κειμένου: LesbianPortal
Είναι γνωστό ότι ο έντονος δημόσιος διάλογος για τη γλώσσα είναι ένα αληθινά γαλλικό πάθος. Δεν αποτελεί λοιπόν έκπληξη το γεγονός ότι όταν η ηλεκτρονική έκδοση του Le Robert, του διάσημου γαλλικού λεξικού, επέλεξε να συμπεριλάβει την ουδέτερη ως προς το φύλο αντωνυμία «iel» – έναν συνδυασμό των γαλλικών αντωνυμιών «il» (αυτός) και «elle» (αυτή), αντίστοιχο του «they» στα αγγλικά – ξέσπασε μια έξαλλη διαμάχη.
Ο βουλευτής Φρανσουά Ζολιβέ κατηγόρησε το λεξικό ότι υπέκυψε στον «wokism» συμπεριλαμβάνοντας την αντωνυμία και τον ορισμό της, ενώ ο υπουργός Παιδείας, Ζαν-Μισέλ Μπλανκέρ, έγραψε στο Twitter: «Η συμπεριληπτική γραφή δεν είναι το μέλλον της γαλλικής γλώσσας».
Όταν δε ρωτήθηκε για τη γνώμη της επί του θέματος, η σύζυγος του προέδρου, Μπριζίτ Μακρόν, παρατήρησε λανθασμένα ότι υπάρχουν μόνο δύο αντωνυμίες στη γαλλική γλώσσα. (Εκτός από το αδιαμφισβήτητο «on» που σημαίνει «ένα» ή το περιστασιακό «εμείς», το La Grande Grammaire du Français αναφέρει πολλές ακόμα.)
Ωστόσο, σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς των πιο συναισθηματικών σχολιαστών, οι εκδότες του Le Robert δεν αποτελούν μια «στρατευμένη αρμάδα» αποφασισμένη να καταχραστεί τη γαλλική γλώσσα, αλλά απλώς μια ομάδα λεξικογράφων που, με υπομονή και μεθοδικότητα, παρατηρούν αλλαγές στο λεξιλόγιο και στη συνέχεια αποφασίζουν εάν θα συμπεριλάβουν νέες λέξεις στις εκδόσεις τους.
Το λεξικό δεν επιβάλλει
Σε μια διευκρίνιση που δόθηκε, μετά που έγινε viral η απόφαση για το «iel», ο γενικός διευθυντής του Le Robert, Charles Bimbenet, έγραψε: «Η αποστολή του Le Robert είναι να παρατηρήσει την εξέλιξη μιας ποικιλόμορφης γαλλικής γλώσσας σε κίνηση και να αναφέρει σχετικά. Ο καθορισμός των λέξεων που περιγράφουν τον κόσμο μας μας βοηθά να τον κατανοήσουμε καλύτερα».
Η πραγματικότητα είναι πιο απλή από ό,τι διαπιστώνουν οι επικριτές του Le Robert. Πρώτα απ’ όλα, ακόμα και αν οι εμφανίσεις του “iel” παραμείνουν σπάνιες, είναι αρκετά τακτικές ώστε να αξίζει αυτό το λήμμα – όπως πολλοί άλλοι τεχνικοί ή περιφερειακοί όροι που χρησιμοποιούνται σε συγκεκριμένα πλαίσια, χωρίς να προκαλούν ταραχή. Εξάλλου, δύο άλλες πρόσφατες προσθήκες είναι το «klouker», ένας δανεισμός από τη ντοπολαλιά της Βρετάνης, αλλά και το πιο επιστημονικό «perfluoré». Και όπως τόνισε ο Bimbenet, το γεγονός ότι το «iel» υπάρχει στο λεξικό δεν σημαίνει ότι επιβάλλεται η χρήση του. Πολλές λέξεις βρίσκονται στα λεξικά χωρίς να χρησιμοποιούνται. Ο σκοπός του (κάθε) λεξικού δεν είναι να επιβάλει τη χρήση λέξεων, αλλά απλώς να προτείνει έναν κατάλογο κοινών, διαδεδομένων και αναδυόμενων γλωσσικών πρακτικών.
Πώς οι λέξεις γίνονται αμφιλεγόμενες
Οι Γάλλοι γλωσσολόγοι έχουν κάνει σημαντικές προσπάθειες τα τελευταία χρόνια για να διευρύνουν την κατανόηση του κοινού για το πώς εξελίσσεται η γλώσσα και να μας υπενθυμίσουν ότι δεν υπάρχει μία αλλά πολλές γαλλικές γλώσσες που μιλούνται, όχι μόνο στη Γαλλία αλλά σε όλο τον κόσμο.
Αλλά αυτές οι πρωτοβουλίες σαφώς δεν είναι πάντα αρκετές για να ηρεμήσουν την παθιασμένη αντίδραση όταν μια απλή αντωνυμία καταχωρείται απλά σε ένα λεξικό. Το πρόβλημα ξεπερνά το «iel». Οι συζητήσεις για τη γαλλική γλώσσα τείνουν να επαναλαμβάνουν παλιές διαμάχες μεταξύ της κοινωνικής εξέλιξης και του κανονιστικού πνεύματος – με άλλα λόγια, μια σύγκρουση μεταξύ παλιού και νέου, ή συντηρητικών και προοδευτικών. Τα τελευταία χρόνια, η εμφάνιση της λέξης «kiffer» (να αρέσει ή να απολαμβάνει κάτι) έχει προκαλέσει συζητήσεις λόγω της αργκό προέλευσής της, ενώ ο όρος «start-up» έχει κατηγορηθεί ως αγγλική εισαγωγή.
Για έναν γλωσσολόγο σαν εμένα που ειδικεύεται στην ανάλυση λόγου, δεν με παρακινεί το «iel» καθαυτό που πυροδοτεί το ενδιαφέρον, αλλά οι συζητήσεις που χτίζονται γύρω από την αντωνυμία, κυρίως από την πλευρά εκείνων που είναι θυμωμένοι από αυτήν.
Οι λέξεις μπορούν πάντα να χρησιμοποιηθούν για να ικανοποιήσουν διάφορες προθέσεις – στην προκειμένη περίπτωση πολιτικές. Αυτές οι χρήσεις οδηγούν στη μετατροπή των λέξεων σε αυτό που ο μελετητής της λογοτεχνίας Marc Angenot ονόμασε ιδεολογήματα, έναν όρο που εξηγεί πώς ορισμένες λέξεις μπορούν να φορτωθούν με ιδεολογικό νόημα σε βαθμό που δεν μπορούν πλέον να θεωρηθούν ουδέτερες.
Έτσι, εάν το «iel» γίνει ιδεολόγημα, δεν είναι τόσο η αντωνυμία που σχεδιάστηκε και προτάθηκε για να απαντήσει σε εμφανείς γραμματικές ελλείψεις που δεν υπάρχουν σε άλλες γλώσσες, αλλά ως γλωσσική πρακτική που γίνεται κατανοητή μέσω κοινωνικών και πολιτικών προϋποθέσεων . Με άλλα λόγια, ο τρόπος με τον οποίο οι πολέμιοι του «iel» το δυσφημούν είναι που το μετατρέπει σε αντικείμενο ιδεολογικής αντιπαράθεσης, ενώ η δημιουργία του αποτελεί μια απλή προσπάθεια σχεδιασμένη να καλύψει ένα γραμματικό κενό.
Το iel είναι μια επιλογή
Κανείς δεν αναγκάζει τους ανθρώπους να χρησιμοποιούν το “iel” με ένα όπλο στο κεφάλι τους. Αλλά παραδόξως, f;ernontaw την αντωνυμία στο επίκεντρο της προσοχής, οι επικριτές της συμβάλλουν αναπόφευκτα στο να γίνει πιο δημοφιλής.
Φυσικά, όλοι έχουν το δικαίωμα να αντιπαθούν τη συγκεκριμένη αντωνυμία, να τη βρίσκουν άχρηστη ή μη ελκυστική – οι κρίσεις των ομιλητών για τη γλώσσα τους είναι ένα αναπόφευκτο και απολύτως φυσιολογικό κοινωνιογλωσσικό γεγονός.
Αλλά αυτή η κρίση δεν πρέπει να εμποδίζει άλλους ομιλητές να δημιουργούν και να χρησιμοποιούν νέες λέξεις – όπως συμβαίνει για όσο καιρό υπάρχουν οι γλώσσες. Όλες οι λέξεις επινοούνται κυριολεκτικά κάποια στιγμή.
Το “Iel” δεν είναι παράδειγμα του “le wokisme” – μια ολοένα και πιο κοινή λέξη στη Γαλλία που δεν υπάρχει ακόμη στο λεξικό και είναι άμεση εισαγωγή του αγγλικού “woke” με μια κατάληξη που του επιτρέπει να γαλλικοποιείται (το περίφημο «-ισμέ»). Είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί σε αυτό το πλαίσιο ότι οι πιο σκληροί αντίπαλοι αυτής της κακοποιημένης αντωνυμίας την κατηγορούν ως αγγλισμό, ενώ ταυτόχρονα επικαλούνται το «wokisme».
Αυτή είναι η απόδειξη, αν χρειαζόταν, ότι οι γλώσσες εξελίσσονται επηρεάζοντας η μία την άλλη, εμπλουτίζοντας αμοιβαία η μία την άλλη για τη μεγαλύτερη ευτυχία των ομιλητών.
Πηγή: The Conversation
