Επιμέλεια/Μετάφραση κειμένου: LesbianPortal
Αν και οι γυναίκες αποτελούν το ήμισυ του παγκόσμιου πληθυσμού ωστόσο εξακολουθούν σε μεγάλο βαθμό να αποκλείονται από την πολιτική και τα κέντρα λήψης αποφάσεων.
Η Διακοινοβουλευτική Ένωση (IPU), μια παγκόσμια οργάνωση των εθνικών κοινοβουλίων, δημοσίευσε την τελευταία ετήσια έκθεση για τις γυναίκες στο Κοινοβούλιο λίγες μέρες πριν από τη Διεθνή Ημέρα της Γυναίκας στις 8 Μαρτίου, και ανέφερε ότι ο κόσμος έχει να διανύσει ακόμη πολύ δρόμο για την επίτευξη του στόχου της ισότητας φύλου στην πολιτική. Τα καλά νέα είναι ότι οι γυναίκες όλο και περισσότερο καταλαμβάνουν θέσεις στα κοινοβούλια και τις κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο, καθώς επίσης ότι και πολλές χώρες εφαρμόζουν κοινοβουλευτικές ποσοστώσεις για να διασφαλίσουν τη δίκαιη εκπροσώπηση των γυναικών.
Από τις εκλογές το 2020, το παγκόσμιο ποσοστό γυναικών στα κοινοβούλια έφτασε το ρεκόρ 25,5%, αντιπροσωπεύοντας αύξηση 0,6 μονάδων σε σύγκριση με το 2019. Αν και η πρόοδος υπήρξε σταθερή τα τελευταία χρόνια, παραμένει μια εξαιρετικά αργή διαδικασία. Με τον τρέχοντα ρυθμό, θα χρειαστούν άλλα 50 χρόνια πριν επιτευχθεί η ισότητα των φύλων στα κοινοβούλια παγκοσμίως. Χαρακτηριστικό είναι ότι την 1η Ιανουαρίου 2021, οι γυναίκες αντιπροσώπευαν το 50% ή περισσότερα μέλη σε τρία μόνο κοινοβούλια (Ρουάντας, Κούβας και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων).
Χώρες με θεσμοθετημένες ποσοστώσεις παρουσίασαν αύξηση της εκπροσώπησης των γυναικών κατά 3,2% κατά μέσο όρο. Η άμεση εκλογή σε χώρες χωρίς νομοθετικές ποσοστώσεις (και χωρίς εθελοντικές ποσοστώσεις κομμάτων) παρουσίασε αύξηση μόνο 2,2% κατά μέσο όρο. Διορισμένες ή έμμεσα εκλεγμένες νομοθέτες χωρίς ποσοστώσεις σημείωσαν επίσης αξιοσημείωτη αύξηση 8,8% κατά μέσο όρο το 2020, όπως και στα διορισμένα ή έμμεσα εκλεγμένα όργανα με θεσμοθετημένη ποσόστωση (+8,4% κατά μέσο όρο). Αντιθέτως, διορισμένες ή έμμεσα εκλεγμένες νομοθέτες με δεσμευμένες έδρες έχασαν κατά μέσο όρο 1,8% το 2020. Αυτή η τάση το 2020 υποδηλώνει ότι οι ποσοστώσεις συνεχίζουν να παρέχουν ένα αξιοσημείωτο πλεονέκτημα για τις γυναίκες που αναζητούν την εκλογή τους. Η ευρεία διακύμανση στα αποτελέσματα για έμμεσα εκλεγμένα ή διορισμένα όργανα αντικατοπτρίζουν διαφορετική εσωτερική πολιτική δυναμική, συμπεριλαμβανομένων κυρίαρχων κομματικών συστημάτων.
% στις έδρες που κατέχουν οι γυναίκες ανά τύπο εκλογής και τύπο ποσόστωσης μετά τις κοινοβουλευτικές ανανεώσεις το 2020 (Πηγή: IPU).
Την 1η Ιανουαρίου 2021, οι γυναίκες καταλάμβαναν 259 συνολικά θέσεις προέδρων (από τις 934) σε πέντε τύπους κοινοβουλευτικών επιτροπών (εξωτερικές υποθέσεις, άμυνα, οικονομικά, ανθρώπινα δικαιώματα και ισότητα των φύλων). Αυτό ανέρχεται σε περίπου 27,7% γυναίκες προέδρους επιτροπών, ενώ ανά είδος επιτροπής η κατάσταση διαφοροποιείται αισθητά απεικονίζεται στο παρακάτω γράφημα. Επίσης, διαπιστώνονται μεγάλες διαφορές μεταξύ των ηπείρων.
Η Αμερικανική ήπειρος ξεπέρασε τις άλλες περιοχές με τις γυναίκες να αντιπροσωπεύουν το 32,4% των βουλευτών. Αυτό συνέβη παρά την πολιτική αναταραχή που σημειώθηκε στη Λατινική Αμερική, ιδίως στη Χιλή, την Κολομβία και τον Ισημερινό. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ναι μεν για πρώτη φορά στην ιστορία της εκλέχθηκε γυναίκα ως Αντιπρόεδρος το 2020 και η εκπροσώπηση γυναικών σημείωσε τα υψηλότερα επίπεδα στην ιστορία της, παρόλα αυτά η εκπροσώπηση αυτή περιορίστηκε στο 26,9% από κοινού στα δύο σώματα, την Γερουσία και το Καπιτώλιο.
Στην Ευρώπη, από τις 14 κοινοβουλευτικές εκλογές το 2020, τέσσερις χώρες (Ιρλανδία, Σερβία, Βόρεια Μακεδονία και Γαλλία) – πέτυχαν εκπροσώπηση των γυναικών σε άνω του 30%. Τρεις όμως χώρες – το Αζερμπαϊτζάν, η Τσεχία και η Ρουμανία – δεν κατάφεραν να φτάσουν το 20%.
Η υποσαχάρια Αφρική, το Μάλι και ο Νίγηρας σημείωσαν σημαντικά επιτεύγματα στην εκπροσώπηση των γυναικών, παρά τις σοβαρές προκλήσεις για την ασφάλεια. Νέες ή αναθεωρημένες πολιτικές ποσοστώσεων βοήθησαν εξαιρετικά.
Για την περιοχή της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής, το ποσοστό εκπροσώπησης γυναικών σε κοινοβούλια είναι το χαμηλότερο μεταξύ όλων των ηπείρων αγγίζοντας μόνο το 17,8%. Παρόλα αυτά η Αίγυπτος έφτασε σε ιστορικά υψηλά επίπεδα χάρη στον νέο νόμο για τις ποσοστώσεις των γυναικών για τη Βουλή των Αντιπροσώπων.
τον Αύγουστο του 2020. © AFP
Τα κέρδη στην Ασία οφείλονται στην υπερεκπροσώπηση των γυναικών σε Τατζικιστάν, Καζακστάν και Ουζμπεκιστάν. Από τις κοινοβουλευτικές ανανεώσεις το 2020, μόνο το Νεπάλ υπερέβη το 30% των γυναικών, διατηρώντας ένα ισχυρό ιστορικό για τις γυναίκες στο κοινοβούλιο την τελευταία δεκαετία.
Η εκπροσώπηση των γυναικών στα κοινοβούλια των χωρών του Ειρηνικού παρέμεινε σταθερά χαμηλή ή απούσα εντελώς στις εκλογές που πραγματοποιήθηκαν το 2020. Στο νέο όμως κοινοβούλιο της Νέας Ζηλανδίας γράφτηκε ιστορία με εκπροσώπηση περισσότερων γυναικών, έγχρωμων, LGBTQ+ και Μαορί από οποιαδήποτε στιγμή στο το παρελθόν.
Οι 10 χώρες που το 2020, σύμφωνα με την έκθεση της IPU, αποτελούν παράδειγμα για τον υπόλοιπο κόσμο είναι:
1. Ρουάντα
Η χώρα της Ανατολικής Αφρικής ηγείται του κόσμου με το 61% των κοινοβουλευτικών εδρών της να καταλαμβάνουν γυναίκες και θεωρείται από την IPU ως πρότυπο για το ποσοστό συμμετοχής των γυναικών στα κοινοβούλια. Η χώρα με τη δεύτερη μεγαλύτερη εκπροσώπηση γυναικών στο κοινοβούλιο, της ηπείρου είναι η Νότια Αφρική.
2. Κούβα
Με τις γυναίκες να καταλαμβάνουν το 53% των κοινοβουλευτικών εδρών, η Κούβα παραμένει στη δεύτερη θέση για ένα ακόμη έτος. Είναι μία από τις δύο χώρες από την Καραϊβική που κατατάσσεται στην πρώτη δεκάδα της IPU και επαινέθηκε από την ένωση για την επίτευξη και τη διατήρηση της ισότητας των φύλων.
3. Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα
Η τρίτη και τελευταία χώρα στον κατάλογο που έχει επιτύχει την ισότητα των φύλων στο κοινοβούλιο – με το 50% των βουλευτών να είναι γυναίκες, σε σύγκριση με μόλις 20% τα προηγούμενα χρόνια – είναι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ). Η χώρα έκανε μια εντυπωσιακή βελτίωση, πηδώντας από την 85η στον κόσμο το 2019, στην τρίτη στον κόσμο φέτος. Αυτό ήρθε ως αποτέλεσμα της πρόσκλησης του Προέδρου Σέιχ Χαλίφα στις γυναίκες να καταλάβουν τις μισές κοινοβουλευτικές έδρες το 2018.
4. Νικαράγουα
Η έκθεση αποκάλυψε ότι η Αμερικάνικη ήπειρος είναι η πιο αξιέπαινη όσον αφορά την εκπροσώπηση των γυναικών στην πολιτική. Όχι μόνο η Νικαράγουα έχει μεγάλο αριθμό γυναικών στο κοινοβούλιο, αλλά ήταν και αυτές που διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην ηγεσία της αντίστασης ενάντια στη δικτατορία της χώρας.
5. Νέα Ζηλανδία
Με την Jacinda Ardern να επανεκλέγεται πρωθυπουργός, το κοινοβούλιο της Νέας Ζηλανδίας έγινε ένα από τα πιο διαφορετικά στον κόσμο, όχι μόνο με περισσότερες γυναίκες βουλευτές, αλλά και με το να εκλέγονται έγχρωμοι, μέλη της κοινότητας ΛΟΑΤΚΙ+ και των Μαόρι. Η ίδια η Άρντερ έχει γράψει ιστορία όταν έγινε η νεότερη γυναίκα ηγέτης μιας χώρας το 2017. Στις προεδρικές δε εκλογές του περασμένου έτους αντιμετώπισε μια άλλη γυναίκα ηγέτη και μέλος του κοινοβουλίου, την Judith Collins.
6. Μεξικό
Το έτος 2018 ονομάστηκε «Έτος της Γυναίκας» στο Μεξικό με αποτέλεσμα περισσότερες από 3.000 γυναίκες να κατέβουν στις εκλογές του ίδιου έτους. Η χώρα πέτυχε την ισότητα των φύλων στο κοινοβούλιο της και έκτοτε πάνω από 48% είναι γυναίκες βουλευτές.
7. Σουηδία
Η χώρα αυτοπεριγράφεται ως η πρώτη φεμινιστική κυβέρνηση στον κόσμο, και η ισότητα των φύλων αποτελεί τον πυρήνας των αξιών της και της συνολικής λήψης αποφάσεων. Το 46% στο κοινοβούλιο της Σουηδίας αποτελούν γυναίκες.
8. Γρενάδα
Οι γυναίκες γίνονται όλο και περισσότερο ηγετική φωνή στη Γρενάδα και από το 2006 η χώρα της Καραϊβικής έχει λάβει νομοθετική δράση για να διασφαλίσει την ισότητα των φύλων σε ολόκληρο το έθνος – με επίκεντρο την εξάλειψη της φτώχειας μεταξύ των γυναικών της χώρας. Η Γρενάδα ορκίστηκε στη πρώτη γυναίκα αρχηγό του κράτους το 2013. Η Γενική Κυβερνήτης Cécile La Grenade ανέδειξε τη χειραφέτηση των γυναικών στην εθνική ατζέντα της χώρας.
9. Ανδόρα
Η Ανδόρα έχει μεγάλο αριθμό γυναικών και νέων στο κοινοβούλιο, και ενώ η χώρα έχει δρόμο να διανύσει σε ότι αφορά τα δικαιώματα των γυναικών, οι έδρες που κατέχουν γυναίκες στο κοινοβούλιο αυξήθηκαν από 32% το 2019, σε 46% φέτος.
10. Βολιβία
Οι γυναίκες ξεπέρασαν τους άνδρες σε έδρες στο κοινοβούλιο πριν από επτά χρόνια στη Βολιβία και από τότε η χώρα είναι ένα από τα κορυφαία παραδείγματα εκπροσώπησης των γυναικών στην πολιτική από τότε. Η χώρα έφτασε στην ισότητα των φύλων στο κοινοβούλιο χάρη στον νόμο περί ποσοστώσεων που τέθηκε σε εφαρμογή το 2010 και αύξησε την ποσόστωση από 30% σε 50%.
