Σύνταξη-επιμέλεια κειμένου: LesbianPortal
Πρόσφατα, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων αποφάσισε υπέρ μιας τρανς γυναίκας στη Ρωσία, της οποίας απαγορεύτηκε η πρόσβαση στα παιδιά της λόγω της ταυτότητας φύλου και της μετάβασης. Πρόκειται για μια απόφαση σταθμό που μπορεί να ωφελήσει όλους τους τρανς και LGBTI γονείς στην Ευρώπη.
Για τέσσερα χρόνια, η A.M. δεν μπορούσε να δει τα παιδιά της. Στερήθηκε το δικαίωμά της να αγαπά, να φροντίζει και να καλλιεργεί το δεσμό με τα παιδιά της λόγω της ταυτότητας φύλου και της μετάβασής της, αφού η πρώην σύζυγός της έλαβε δικαστική απόφαση. Τώρα, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων αποφάσισε υπέρ της σε μια απόφαση ορόσημο. Αυτή είναι η πρώτη φορά που το δικαστήριο διαπίστωσε παραβίαση της απαγόρευσης των διακρίσεων (άρθρο 14) λόγω της ταυτότητας φύλου ενός ατόμου. Διαπίστωσε επίσης παραβίαση του δικαιώματος του αιτούντος στην ιδιωτική και οικογενειακή ζωή (άρθρο 8).
Η A.M., η προσφεύγουσα στην υπόθεση, είναι γονέας δύο παιδιών που γεννήθηκαν το 2009 και το 2012. Μετά από επτά χρόνια γάμου, το 2015 χώρισε από τη γυναίκα της και ξεκίνησε τη νόμιμη διαδικασία αναγνώρισης φύλου για να ζήσει στο φύλο με το οποίο ταυτίζεται. Συνέχισε να βλέπει τα παιδιά της για περισσότερο από ένα χρόνο, μέχρι που με διαταγή με διαταγή περιφερειακού δικαστηρίου που έλαβε η πρώην σύντροφός της, διέκοψε τις επισκέψεις το 2017.
Τα ρωσικά δικαστήρια υποστήριξαν ότι η απόφαση περιορισμού των γονικών δικαιωμάτων της προσφεύγουσας ήταν αναγκαία, καθώς η επαφή με τον τρανς γονέα θα είχε «αρνητικό αντίκτυπο στην ψυχική υγεία και την ψυχολογική ανάπτυξη» των παιδιών της. Ισχυρίστηκε επίσης ότι η επίσκεψη θα μπορούσε να παραβιάσει τον λεγόμενο «Νόμο Προπαγάνδας», ο οποίος απαγορεύει τις δημόσιες δηλώσεις σε σχέση με τα άτομα ΛΟΑΤΚΙ στη Ρωσία.
Ωστόσο, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σημείωσε ότι τα εγχώρια δικαστήρια έλαβαν την απόφασή τους “έλλειψη οποιασδήποτε αποδεικτικής βλάβης στα παιδιά”, αποτυγχάνοντας να αποδείξουν ότι ο περιορισμός ήταν δικαιολογημένος και τεκμηριωμένος.
Αξιοσημείωτο είναι πως το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η προσφεύγουσα είχε διακριθεί λόγω της ταυτότητας φύλου της σε σύγκριση με άλλους γονείς του cis,
*(cis είναι τα άτομα που νιώθουν οικεία και αυθεντικά στο φύλο με το οποίο γεννήθηκαν, Cisgender είναι επίσης ταυτότητα φύλου ή ένας ρόλος φύλου, για την ακρίβεια ο πιο ενδεδειγμένος από την κοινωνία.)
λέγοντας ότι έχει «αντιμετωπιστεί διαφορετικά από άλλους γονείς που αναζητούν επίσης επαφή με τα αποξενωμένα παιδιά τους, αλλά των οποίων η ταυτότητα φύλου ταιριάζει με το εκ γενετής φύλο τους».
Πρόσθεσε επίσης ότι η στέρηση της Α.Μ. οποιασδήποτε επαφής με τα παιδιά της θα μπορούσε «να έχει ανεπανόρθωτες συνέπειες για τις σχέσεις μεταξύ του παιδιού και του γονέα με τον οποίο αυτό το παιδί δεν ζει».
Το δικαστήριο απένειμε στην προσφεύγουσα 9.800 ευρώ, παρόλο που η ίδια δεν είχε ζητήσει χρηματική αποζημίωση, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι «μια τέτοια ζημιά δεν μπορεί να αποζημιωθεί μόνο με τη διαπίστωση παράβασης».
Κάθε τέταρτο τρανς άτομο στην Ευρώπη είναι γονέας και αυτή η απόφαση παρέχει νομική ασφάλεια σε πολλούς από αυτούς. Τώρα έχει επιβεβαιωθεί ότι οι διακρίσεις λόγω ταυτότητας φύλου- που απαγορεύονται από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση- ισχύουν σε περιπτώσεις γονικών δικαιωμάτων. Εάν είστε καλός γονέας, αυτό είναι που έχει σημασία, ανεξάρτητα από την ταυτότητα φύλου σας.
Από την άποψη των δικαιωμάτων των παιδιών, ο περιορισμός των γονικών δικαιωμάτων για τους τρανς και τους ΛΟΑΤΚΙ γονείς ευρύτερα, έχει ως κύριο επιχείρημα ότι επίδραση στα παιδιά είναι επιζήμια. Με άλλα λόγια: λένε ότι τα παιδιά θα υποφέρουν λόγω της ταυτότητας φύλου των γονιών τους. Το δικαστήριο κατέστησε σαφές ότι είναι προς το συμφέρον του παιδιού να έχει έναν γονέα που το αγαπάει και ότι ο περιορισμός της επίσκεψης μόνο και μόνο επειδή ένας γονέας είναι τρανς δεν είναι αρκετά καλός λόγος.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων είναι το δικαστήριο του Συμβουλίου της Ευρώπης, του οποίου η Ρωσία είναι μέλος. Οι αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων είναι δεσμευτικές για όλα τα κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης. Ωστόσο, η Ρωσία αγνόησε τις αποφάσεις αρκετές φορές. Το 2020, τα σχέδια τροποποιήσεων του ρωσικού οικογενειακού κώδικα θα επηρέαζαν σοβαρά αρνητικά τις νομικές διαδικασίες αναγνώρισης φύλου. Το Νοέμβριο οι τροποποιήσεις αυτές αποσύρθηκαν.
«Καλούμε τις ρωσικές αρχές να σεβαστούν την απόφαση του δικαστηρίου και να τερματίσουν αμέσως τις διακρίσεις των τρανς οικογενειών», δήλωσε η Εκτελεστική Διευθύντρια του ILGA-Europe, Evelyne Paradis.
